Menu

قواعد اوزان عروضی

قواعد-اوزان-عروضی


پس از ظهور اسلام و تحول در نحوه سبك شعرسرایي و روي آوردن از شعر هجایي به شعر عروضي، به ناچار ايجاب مي كرد تا قواعد و ضوابطي براي سرودن شعر عروضي معين گردد. در اواخر قرنِ اول و اوايل قرن دوم هجري در شهر بصره مردي به دنيا آمد كه آبا و اجدادش ايراني بوده و جدّ اعلاي او در زمان سلطنت انوشيروان سفير ايران در يمن بوده است. نام اين مرد خليل ابن-احمد فراهيدي است كه تا سالهاي ۱۷۰-۱۷۵ در قيد حيات بوده است. خليل-ابن احمد اولين كسي است كه پي به دقايق علم عروض برده و براي آن قواعدي را پيشنهاد كرده است. قواعد پيشنهادي خليل ابن احمد تا مدتي پس از او راه-گشاي شاعران بود، اما از آنجا كه تعداد بحرها و اوزان شعر عروضي پيوسته رو به تزايد مي بود، در طولِ تاريخ، دانشمندانِ ديگر، يكي پس از ديگري به ظهور پيوسته و شيوه هاي جديدتري را به صورت مكتوب باقي گذارده اند و ما در اينجا نام آن ها را براي خوانندگان جوان ذكر خواهيم كرد:
۱- خليل ابن احمد عروضي واضع اولين علم عروض
۲- شمس الدين محمد بن قيس رازي مؤلف المعجم فی مَعاییر اشعار العجم
۳- خواجه نصيرالدين طوسي مؤلف معیار الاشجار
۴- مظفّر علي اسپر- هندوستان مؤلف شجره العروض در هندوستان
۵- احمد حسين خان صاحب- زیده العروض
۶- عبدالقهار بن اسحاق صاحب عروض همایون
۷- فرصت الدوله شيرازي تألیف بحور الالحان
۸- غفار نجف قلي- مؤلف درّه نجفی در هندوستان
۹- شمس الدين محمد بن محمود آملي مؤلف نفایس الفنون
در عصر حاضر دانشمنداني با كوشش هاي فراوان خود شيوه هايي را ايجاد و پيشنهاد نموده اند كه قابل تقدير است و از آن جمله اند:
۱- دكتر حميدي شيرازي
۲- دكتر خانلري
۳- الول ساتن
۴- روكرت آلماني
۵- مسعود فرزاد
۶- سيروس شميسا
۷- استاد ابوالحسن نجفي
۸- استاد جلال همائي
۹- عبدالحسین آیتی (آواره سابق)
و اخيراً در سال جاري ۱۳۸۶ استاد ابوالحسن نجفي فاضل گرامي با بررسي هاي كامل خود جزوه اي ديگر را انتشار داده اند كه بسيار با ارزش بوده و ماحصل كوشش هاي ايشان به مشتاقان شعر و ادب نكات بسياري را درباره نارسایي هاي كتاب هاي يادشده بالا مي آموزد.
نتيجه اي كه از مطالعه كتب و مقالات متعدد درباره علم عروض مي گيريم اين است كه علم عروض هرگز قادر نيست كه به سرّ و رمز و راز موسيقي كلام در زبان فارسي پي برده و براي آن قانوني جامع و كامل وضع كند.

۴ دیدگاه

  1. باسلام و تشکر از سایت خوب و جامعتون,درمورد این صفحه سوالی برام پیش اومد که این صفحه باتوجه به عنوانش باید قواعد اوزان عروضی رو بیان میکرد,اما گویا فقط اطلاعات و تاریخچه از اوزان و…رو بیان کرده….

    • با سلام و احترام

      با تشکر از لطف شما دوست گرامی
      حرف شما متین است.به این علت که تمام صفحات سایت بر طبق کتاب های استاد جلالیان و با عناوین منطبق با کتاب گذاشته شده است از اینرو قواعد اوزان عروضی یک عنوان کلی برای این صفحه نمی باشد بلکه آغازگر مطالب مربوط با این عنوان می باشد شما می توانید برای استفاده از مطالب مربوط به قواعد اوزان عروضی به پست های بعدی مراجعه نمایید.

      با تشکر

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *