حروف ص – ض – ط

ص-ض-ط

صاب

[sa:b]

[پ ۲: ۲۳۹]

صاحب [م.ت].

صاف و راس

[saf-o-ras]

[پ ۱: ۴۳۲]

یکرنگ و بی ریا [یزدی: ۱۸۲]/ صمیمی [گویش: ۱۲۵].

صُبْ تا لا

[sob-tala]

[پ ۲: ۲۴۱]

(صبح تا حالا) از صبح تابحال [م.ت].

صَدْ چَنْدون

[sæd-tSæNduN]

[پ ۲: ۲۳۷]

صد چندان، چند برابر، به مراتب بیشتر [م.ت].

صِدا رَسونْدَن

[seda:-rEsuNdæN]

[پ ۲: ۲۳۹]

با صدای بلند سخن گفتن، از فاصلۀ دور سخن گفتن [م.ت].

صِدا سَرْ دادَن

[seda-sær-dadæN]

[پ ۲: ۲۳۹]

فریاد کردن، صدا بلند کردن [م.ت].

صَفیل

[sEfil]

[پ ۱: ۴۱۲]

معطّل و منتظر [یزدی: ۱۸۲/ پ ۱: ۴۵۶]/ نگران، چشم انتظار [گویش: ۱۲۵].

صَنّار

[sænnar]

[پ ۲: ۲۳۷]

در تداول عامّه مخفّف صد دینار است و آن سکّه ای بود از مس، معادل دو شاهی و ده عدد آن یک قران و سالها رایج بود و در سال ۱۳۱۴ قمری با تصویب وزارت دارایی از دور خارج شد [دهخدا ۹: ۱۳۲۷۳]/ صد دینار، کنایه از پول بسیار کم [م.ت].

صورَتِ پَفْتال

[surEt-e-pæftal]

[پ ۳: ۲۱۰]

صورت چاق و متورّم [م.ت].

ضِرْطَه

[zertE:]

[پ ۲: ۲۳۵]

ضِرته، دفع گاز از مقعد [گویش: ۱۲۵]/ ضِراط، تیز، گوز، حبقۀ صوت انگل آدمی [دهخدا ۹: ۳۷۱].

ضرْطَه تو زُرْنا دادَن

[ze:rtE:-tu-zorna-dadæN]

[پ ۲: ۲۳۵]

کنایه از حرف بیهوده و بی‌فایده زدن [ع.ج].

طاخْچَه

[taxtSE]

[پ ۱: ۴۳۶]

طاقچه، تاقچه [م.ت].

طاخْچَه بالا هِشْتَن

[taxtSE-bala-heStæN]

[پ ۱: ۴۳۶]

خود را گرفتن، بهای بیشتری خواستن، از اجابت دعوت سر باز زدن، دست بالا را گرفتن، ادعای خود را بالا بردن [گویش: ۵۵].

طارَتْ

[ta:ræt]

[پ ۴: نسخة مجازی]

طهارت، پاکی، پاک کردن نجاست [م.ت].

طارَتْ گِرِفْتَن

[taræt-gereftæN]

[پ ۴: نسخة مجازی]

طهارت گرفتن، شستن و پاک کردن نجاست [م.ت].

طَرْ

[tæ:r]

[پ ۴: نسخة مجازی]

(= طرز) شیوه، نوع، گونه [م.ت].