Menu

غزل

غزل


سایهُ چشم
(غزل فارسی سره)

رفـت و آیـد از مـیان بـســترم بـویش هــنــوز

رفــت و مــی بــیـنم ببالین جای بازویش هنوز

 

چــشـم دل بـــاشد بــدنبال پریسائی که هست

 

رُویِ بـــسـتر رشـــته افـتــاده مــویش هــنوز

 

پیش چشم خونــچـــکانــم خود نمایی میـکند

ســـرخی لـــبهـای جانبخش سـخنگویش هنوز

 

کـاش بـود او در کــمــان بــازوانــم هـمچو تیر

 

یـــا کـه بــودم در پـــناه تیغ ابــرُویــش هنوز

 

خفت چشمم در پناه سایه چشـمـی(۱) که هست

بـر دوچشـمـم گــردِ گِـرد چشـم آهویش هنـوز

 

شـانه هـایم زیـــر چتـر گیسوانش بود و هسـت

 

در کـنـار مـن نشـان از تـار گیـسویـش هـنــوز

 

شـاهــکــاری ز آفــرینش در کــنارم بـود دوش

چشم دل باشد ((جلالی)) باز هم سویش هنوز

(جلالی)
(۱) اشاره به رنگ سیاه سایة چشم برای آرایش
بن بست
(فارسی سره)

نَه بِه روی دست چشمی! نه به سوی اوست راهی

نـهَ بِـه دیـده مانده اشکی، نه دگر به سینه راهی

 

چـه کُنـم ، بّـریده از مـن، بـه بـهانه یی و دانـم

 

ســـرآشتـی نـدارد ، کـه دِلَـم دهــد گـــواهی

 

چـه کسی، به آنکه یک روز بُدُم پناه و پشتش

بـــبرد پــيام و خــواهد كه مــــرا دهد پناهي

 

بـبـرد بـدو پـیــام از ، مـن بـــی نـوا و گــوید

 

که گهی، به روز یا شب توکه همچو مهر و ماهی:

 

گـذری بـه کـوی ِمـا کــن که نمی بری زیـانی

نگـهـی بـه ســوی مـا کـن، که نمیکنی گناهی

 

رَمَـقــی به پـیکر من برسان به پرس و جـویی

 

شــرری بـه جـان مـن زن به نــگاهِ گــاهـگاهی

 

بـــه امـــید جــاه ، پــا را ز گلیمِ خـود فـراتر

بــنهــاده اوفـتاد یـــم به ســر، درون ِ چـاهی

 

بـه دورن ِ چاه ، باری به خود آی و باز بـنگر

 

تـو کجا ((جلالی)) اینجا و کجا جلال و جاهی

(جلالی)
دلُ سوکوار
(فارسي سره)

آهـــم چو دود، گِردِ سرم چون غبار ماند

از آتـشِ دلـم بــه ســـر، این یادگار ماند

 

شد کُشــته شمع روشنِ گرمی ز تَند باد

 

دودی چـو هــــاله گِردِ سَرِ شمعِ تار ماند

 

آوخ کـه بـا گــذشت ِ زمان ،داغِ دل نکاست

یــکـسر تـنور ســــیـنـه مـا داغدار مـاند

 

بــومــی بـه بام دل شــده در لانه ، ناله گر

 

در سـینــه آرزوی ِ نـــوای ِ هـــزار مــاند

 

چـــیــزي دگــــر نمـانده به پایان زندگی

کـار ِ دلــم چـــه کار کنم ، نیمه کار ماند

 

یـابد مــگــــر ز مـاتـم و انـدوهـم آگـهی

 

دلــسوزی،آرزو بــه دلِ ســوگــوار مـــاند

 

این پاسخی بُوَد ز ((جلالی)) به آنکه گفت:

((آهَـم چـو سَـرو در چـمن روزگار مـانـد))

(جلالی)
جانبازان خاموش
(ذوقافتین)

عشـــق تا تـــاخت بــجان من و پروانه و شمع

شـــعله ور سـاخـت روان مـن و پروانه و شمع

 

پـــــــدر عـشــق بســـوزد که بـا مید وصال

 

آتـش انـداخـت بـجـان مــن و پـروانه و شمع

 

پـــاکــبـــازم مـــن و احـــوال مرا می داند

آنـکـه جـان بــاخت بسان من و پروانه و شمع

 

من چـو پـروانـه و شمــعم که بسوزم، هرچند

 

شـعـر پـرداخـت بــیان مــن و پروانه و شمع

 

گــر چـه بـا شـعر بـگـفتم غم دل، باز کسی

فــرق نــشـناخت میان من و پروانه و شمع

 

بــر دهــان مــهـــر نـهادیم و لـوای تسلیم

 

خـوش بــرافراخت دهان من و پروانه و شمع

 

همچو تیغی که کند جای ((جلالی)) به نیام

نــه سـخن آخـت زبان مــن و پروانه و شمع

(جلالی)
طبع آزمایی
(ذوقافيتين)

دل بـه هــوای تــــو شد که بِدَر نشود

جـــان بـــه فدای توشد که هَدَر نشود

 

بـــار جــــفــای تــــرا بــه وفا بکشم

 

دیــــدن روی تـــو گـــر بـِگُذَر نشود

 

کســـب رضـــای تـو گــر نشود چکنم

وصـــل تـــو وَرنــه بــجز به نظر نشود

 

هـــمـچـــو گــدای رهت به امـیّد تواَم

 

مـعــتــكـــف ره تــو بـــه سـفر نشود

 

مـهـــر و وفــــــای تـــر از خــدا طلبم

خـــــواهــــش مـهرو وفا ز تو گر نشود

 

نــاز و ادای تـو زد شــرری بـــــه دلـم

 

آبِ دو ديـــده حــريـــف شــــرر نشود

 

گـــر بـه سـراي دو دیـــده قــدم بنهی

ایـن دل غــمـــزده خـون به جگر نشود

 

نـی بـــه نـوای تــو هــمــرهـی ار نکند

 

شــام سیـــاه غـــم تــو ســحر نـشود

 

گر چه به پــای عروض (فصیح)ام و این

راه (جـــلالـــی) و رســـــمِ هنر شود

(جلالی)

(۱) غزل ذوقافتین، استقبال از وزن عروضی میرزا فصیح ملک الشعرا شاه عباس صفوی که خود مخترع این وزن عروضی است (جلالی).
غزل موشح به نام شهریارتبريزي
رفیق نیمه راه

شـــبی گــــر میـــشمردی دیدة اختر شمارانرا

بــچــشم دیــــگری کردی نظر چشم انتظارانرا

 

هـمیـن بـی اعتـنایــیها نـــشان اعـتنــا باشــد

 

که با این حیله افزون می کنــی شب زنده دارانرا

 

رهـــایی نـــیست کســرا از سـر زلف سیــاه تـو

قــــراری داده ایــن زنجیر، خـیـــل بیقرارنــرا

 

یقـیـــن افــتاده از پـا ســـاقی میخانه چشمـت

 

کـه بـا فــــراش مـــژگان بسته را میگسـارانـرا

 

اگر خواهــــی نسوزی ز اتش عشقی حذر بایـــد

نمـــی¬سـوزانـد آتــش پیکر پرهیزگـــارانـــــرا

 

رضـای خــــاطر خـلق خـدا خـواهی محبـت کن

 

مـحبـت کن که در بند آوری چون من هزارانـــرا

 

تـرا روی نـکو دادنــد و مــا را چـشم بی پـــروا

گـدای حسـن کوبـد حـلقـه بـر در گلـعذارانـــرا

 

بســر سـختی بـه ژرفای دلـت ره مـیبرم آخـــر

 

کـه آب از کـوشــش بسـیار ساید کوهسارانـــرا

 

رفیـــق نـیمه راه عمر بسـیارســت، امــا مـــن

بسازم با تو عمری، قــدر میدان سازاگــــارانرا

 

یکی پیـدا نـشــد ازحـال ما افتــادگان پرســـد

 

چــه بــاد نــخوتی افتاده در سر این سوارانـــرا

 

زجان گر دست و دل برداشتم اینقدر می دانــــم

کـه دسـت انـتقامی هـست در تن روزگارانـــــرا

 

یقین داند ((جلالی)) شهریار استــاد تبریـــــزی

 

بشهرت پشت سر خــواهد نهادن شهریــــــارانرا

(جلالی)
دام عقل

مــــــــــوج زلال همدمي گِل نمي كُند

آيــــــــــــد ولي اِقامَتِ ساحل نمي كند

 

ســـــاحل هم آَر چه ناظر موجست لاجرم

 

تـــأييد پــــــــاي بوسي راحِل نمي كند

 

خــــارج ز بحر باشد و از پيچِ و تاب موج

خـــــود را عَبَث به مَهلَكه داخل نمي كند

 

درســــــي از اين سكونت سـاحل گرفته ام

 

چــــون هَـــــمرَهي راحِلِ عاجِل نمي¬كند

 

زيـــــرا هــر آنكه پيروِ عقل است و راه حق

ديــــوانه وار رو ســـــــوي باطل نمي كند

 

روزي ز پيـــــر ميكده پرسيدم از چه پس

 

ديـــــوانه ميل صحــبت عاقل نمي كند؟

 

گفــــــتا براي ايــــــنكه گرفتار دام عقل

زيــــن دام، بهر كـــندن دل، دل نمي كند

 

تعــــــويض دامِ عقل (جلالي) به بند عشق

 

ايـــــــجاد نــــــارسایي و مشكل نمي كند

(جلالی)
فتنه محجوبه

دگـر بـــارش کنار خویشتن دیدم، بخواب اما

نصیبی بردم از چشمان جادویش، عتـــاب اما

 

بــــدست دزد دل دادم دل خود را و می¬دانـم

 

نـگه¬مــــیداردش پیوسته، اندر اضطــراب امّا

 

بـه¬دنـبال نـگـاهش مـردم مـردم فـــریـب او

مراهم گـــاهگاهی میبـرد، سوی ســراب امّا

 

دل مـن دل به دریا زد، بدریـای ســر زلـفـش

 

نصیبش گشت فیض همنشینی، پیچ و تاب اما

 

بـه بســتان بــاغــبان گـر آبیاری میکند گلرا

چو نـان قرضی از او باز پس گیرد، گـــلاب امّا

 

غـم ما کــس نخـورد از خوبرو یان لیک محبوبم

 

بـه¬همـراه رقـیبــم می¬خـورد گـاهی، شـراب امّا

 

دل مــن برد و مــنهم کمتر از او نیستم آخــر

به¬عــنوان تــــلافی مــــیبرم از او حسـاب امّا

 

فلـک هی نقش وارون میزند در کار وصـل من

 

عَـلیهش نقشه¬هایی می¬کشــم، نقش بر آب امّا

 

مــجال کاردست اندازی ار نبود (جلالـــی) را

گهی با یک نظر می بینمش، اندر حجــاب امّا

(جلالی)
طومار جاده ها

بر لـوح جـاده بـا قلـــم پــانوشته¬اند:

در زيــر پا نگر كه چه زيبا نـــوشته اند

 

طومار نامه ايست كه پهن است زير پاي

 

پيــــــشينيان وصّيت گويــا نوشته¬اند

 

ايـــــن پانويس پاكنويسي بــود بخاك

كـــــــانرا براي مردم دنيا نوشـــته¬اند

 

تنها يكــي تــو رهــرو اين راه نيســتي

 

باري بخوان هر آنچه که تن¬ها نـوشته¬اند

 

ایــن نقش درهمی که تو امروز بـنـگری

دیــــروزیـــــان بمردم فردا نوشــته¬اند

 

اینجا نــوشته¬اند که یک لحظه فکـرکـن

 

آنـــها کـجا شـدند کـه اینجا نوشـته¬اند

 

آزاده بـــاش و بــنده فــرعونـیان مباش

ایــن آیـــه را بســینه سینا نوشـتـه¬اند

 

نصّ صــریح سوره حمد است راه راسـت

 

بـی لـیت و لَــعّــَلَ و امّـــا نـوشــته¬اند

 

منـــگر بدسـت مردم دنیـا کـه اینگروه

رســم غــلط ز دفـتر هـم وا نوشته¬انـد

 

ســهـــو الـقلم نگر که رفیقان انجـمن

 

نــــــام (جلالی) انـجم آرا نوشته¬انــد

(جلالی)
دیوار کوتاه

نــه بــر تن داغ جانسوزی نه بر لب آتش آهـی

به شمع کشته¬ای مانم به خلوت در سحر گاهی

 

نـه در ماتــمسرای دل نشیـند عشق دلبــنـدی

 

نـه از ایـن خـانه بیرون می¬رود اندوه جـانکاهـی

 

نــه هـــست آن سرو بالا در گـذرگاه نــگاه من

نه این کبـک خرامان می¬خرامد در گــذرگاهـی

 

فـروغ عــشق را در چـــهره او جلوه گــر بینـم

 

که خورشیدی فروزان پشت سر تابـیده بر ماهـی

 

درون پــیـــله تــن می¬خــــزد پروانه جانـم

از ایـــن ظلمت سرا تا کی بدر پیدا کند راهـی

 

بـــراه عشـــق بــــس دیوانگی¬ها کرده¬ام امُـا

 

نــدیدم در طـریق عمر همچو عقل گمراهــی

 

رُبـایند از (جلالی) ماهرویان زان سبب دلــرا

کـــه نــــبود همچو دیوار دلم دیوار کوتاهـی

(جلالی)
آفتاب لب بام

مـرا نـه بــاده نه جامی نه دانه یی و نه دامی

نه شـهوتــی نه کلامی نه شهرتی و نه نامی

 

مــــن و دل من و دردی زدرد چـهـره زردی

 

ز سـیـنه نــــاله ســردی بسر ز برف پـیامی

 

بـــرفت دور جـوانی نـمـاند تـاب و تــوانـــی

بـمـاند خـسته روانی فـرو بـــگل شده گامـی

 

شـباب آمـد و طیّ شد کجا کی آمد و کی شد

 

چو مرکبی است که پی شد دگر نه گام و لگامی

 

چـگونه رفـت جــوانی؟ بـگویــمت کـه بــدانی

بـکس مــگوی فـــلانی از ایـن مـقوله کـلامی:

 

گـذار بـود بـکــویی نـظـر بــروی نـکـــــویــی

 

مـدام دیـــده بـروئی بـــــروی مـاه تـــمامـی

 

کـــنار آب روانـــی ز دســـت مــــوی مـیـانی

گـرفته رطـــل گـــرانی بقــصد شـرب مـدامـی

 

زدیـده گـــاه گـــریبان ز فـــیض سینه عریان

 

هـــميشه بــود فــــراوان نصيب عيش حرامـي

 

ز لـولیـان غـزلخوان ز لـعبتــان خـــوش الحان

 

بطرف جوی و گلستان گرفته از همـه کـــامی

 

کنون نه صیـد غـزالی نـه از حـــــرام و حلالی

کـه آفـــتاب (جــلالی) رسیده به بـــر لب بامی

(جلالی)
در کنار خفته یی در ساحل

دو چـشــم می زده یی بی خیال رفته به¬خواب

کنـار بـــستر زلـــفی وگـــونـــه مــــهتاب

 

بـلور ســینه مـوزون گــــرم خــــوش نفسی

 

فــکنده در صــدف سینه لرزه چون سیمــاب

 

گـشای چــشم و ز پـــــیمانــــه شراب نگاه

بـریز بــاده کـه بـــا هم شویم مست و خـراب

 

بیــــا بــــجــانب آغــــوش بـــاز مشتاقی

 

کـه از بـــــرای شــــکار تنت گرفته شتـاب

 

ز ارغـوان و گـل و نسـترن مـــگو ســــخنی

تــو رنــگ نســـــترنی گونه تو رنگ شـراب

 

مـــن آن حـــباب بر آبم که در هوای توام

 

تـــوسـاق نـــازک نــیلوفـری و ریشه در آب

 

نــدیـــده دیـــده نرگس بخواب در دل شب

بــدوش ســـر روانــی دو گیـــسوی بی تاب

 

ز خون دیده حــــــسرت کشـــــیده دل من

 

فـلک بــگـونـه زرد شـفـق زنــد ســــرخاب

 

بیـا بــیا کـه بـجـوشیــم همـچـو شیرو شکر

كنـون کـه فـصل گل است و بهار و بــاده ناب

 

بـهار مـی گــذرد ای گل و شـکــوفــه مــن

 

بـهــار عــمــر (جـلالی) تـویی مــرا دریاب

(جلالی)
دلیل

اگــر ز آب رطـــوبت جــدا تــوانـی کرد

ز کــائــــنات مــــجزّا خــدا تـوانی کرد

 

به ذات خویش و خدا، پی نمی بری هرگز

 

اگـــر چـــه سیرکُـرات و سما توانی کرد

 

بـه بـحر مـعرفتش با دو دست بسته عقل

چــگــونه جـانب سـاحل شنا توانی کرد

 

بـبیـــن ز کیــست تـرا عقل و قوّه ادراک

 

کـه فـکر ایـن همـه چون و چـرا توانی کرد

 

بدانکه جزء به کلّ پی نبرده است و تو نیز

تـلاش بـی ثـمری مـنتـــها تــوانی کرد

 

مسلّم است توان گـفت رهروی بوده ست

 

اگـر مـــعایـــنه نقـــش پــا توانی کرد

 

ترا وظیفه همین است و بعد از آن تسلیم

((اگــــر وطن به مقام رضا توانی کرد))

 

نــدای عـــارف روم و نـــوای صائب را

 

بگوش هوش (جلالی) کجــا توانی کرد

(جلالی)
عاشق امین

بـســته در فـــقس، دسـت و بـال و بــس

مــی کشـــم نفـس در هوای تـــــو

 

مــرد بـاغـــــبان، مـي بـــــرد گـمـــان

جُـســتـه¬ام نـشـــان، از ســـرای تــو

 

****

دل به جُنب و جوش، لب بود – خمــوش

 

سینه پر خروش، بسته¬ای دو گـــوش

دل شـکـسـتـه¬ای، گـوش بـســتــــه¬ای

 

سیـــنــه خــسته¬ای، کو وفــای تو

****

 

بـشنـو ایـن سـخـن، ای شـکـر دهـن

گــوشـــه چـمــن، بـــاده کــهــن

 

مـی بـرد غـُبـار، از دو چـشـــم تـــار

آیــی ار کــنار، جــان فـــدای تــو

 

****

ز آتـش جــگر مـــی زنــــم شـــرر

 

بــر دو چــشــم تــر، تــا کـنی نظر

از ره کـــرم، بــر مـــن ای صـــنـــم

 

تـــا کـــه بــنــگـــرم، اعتنای تــو

****

 

شــب پــی شــراب، هــمچــنان حبــــاب

بـــرفــراز آب، مــی شوم خـــراب

 

تــــا سپـــیده دم، غــرقــه ام بــه غــــم

تــا مـــگــر نهم – سر به پای تــو

 

****

دیـــده هــر چــه دیــد، دل هــمـان گزید

 

رنجها کشید، تـا بــدان رسیـــــد

حــالــیا هــمین، عـــاشـــق امــین

 

گــشته خــشمــگیـن، از جفــــای تو

****

 

در دیــار و کـــو، رفــتــه آبـــــرو

دارم آرزو، ای خــجـــــــستــه خـــو

 

بــر (جــلالــی) ار مـی کـنــي گـذر

افــکـــنم نـــظر، بر لقـــــای تـــــو

(جلالی)
شکرخدا

صــدشکر خدا را که نه سلطان نه وزیریم

صد شکر دگر نیز که درویش و فقیریــــم

 

آزاده تــــر و راست تر از ســرو بـلندیـم

 

افــتــاده تر و ساده تر از نقش حصیریـم

 

آبــیم نه چون نار کـه ما پاک سرشتیــم

خاکیم نه چون باد که ما پاک ضمیریــم

 

خـاریم، نه چون گل به چمن رنگبرنگیــم

 

شـمعـــیم نه پروانه صفت رنگ پذیریــم

 

با ســرد دلان گـــرمتر از مــهر فــروزان

بـا ســـخت ســران نرمتر از مــاه منیریم

 

پـاکیـم و سرافکنده تر از موی نگـــاریـم

 

خاکیــم و پــراکنده تر از بوی عبیریـــم

 

از ترس لگد سینه به پیشیم، نه گُردیـــم

از جور فلک خم شده-پشتیم نه پیریـــم

 

در سیـر نگه داشتن چشـم دل خویـــش

 

بـا صــولت شیریم مپندار که سیریـــــم

 

بــا این¬همه تدبیر که داریم (جلالـــــی)

 

در دســـت یکی یار جفا کار اسیــریــــم

(جلالی)
در سکوت شب

دوش چشمـــم منــظـری در پرتو مهتاب داشت

نــقشِ رویــی پــیش رو بـر پردة سیماب داشت

 

پــیش چــشمم تا سحر می شد مصوّر در خیال

 

نــرگــس ِ شهلایِ بیماری که سُکر خواب داشت

 

تــیــر مــژگانی ز چشمی سر بر ابرو می کشید

طـرّه زلــف نــگونــی دسـت در محراب داشت

 

در بــر صبــح بــنا گــوشی در آغــوش صــبا

 

زلفِ دَرهم، خورده بر هم، حالتی بی تاب داشت

 

چــــشم بی نورم ز فیض چشمه دیدار دوست

در خیال خویش، در شب کام دل سیراب داشت

 

تشنــه کامی جامش از حسرت لبالب بود و بود

 

در هـوای لعل خنــدانی که رنـگ و آب داشت

 

مــردمِ چــشمــم چـو صیادی کنار رود اشـک

از جــگر لــخــتی به نام طمعه در قلاّب داشت

 

گــودی سـیب زنــخــدانی دلـم را می ربــود

 

دل به دریای جمالی دست در گرداب داشــت

 

در سکوت شــب ((جلالی)) زیر نور ماهتــاب

شـعر نـابی در پـی صـرفِ شـراب ناب داشــت

(جلالی)
غلام حافظ

مــن آن ســتیــغ گُــزین ِ بــلنــد پروازم

که در بـُلــندتــرین قُــلّه آشــیــان سازم

 

دو بـــــال بــازو چـو بازم ، نبازم از کرکس

 

بــه اوج گــیـری و بر عهد خویش می نازم

 

چــو زاغ فــضله گـنداب در خور من نیست

فـرازِ خــاک بــه قــصــد شـــکار می تازم

 

بـــــــه زیر سایة سنگی چو کبک سر نکنم

 

چــو ابــر بــر زِبــَرِ دهــر ســـایــه اندازم

 

ســخــنوران ســخن ســاز می کنند اعجاز

بــه یُــمن مُــعــجــزِ آنــها تـرانه پردازم

 

بــگو کــه دیــده بدوزد به بام عرشِ سخن

 

ز فــرش هــر کــه بــخواهد که بنگرد بازم

 

بــه بـزم زنده دلان بارها ((جلالـی)) گفت

غــلام حــافــظ خـوش لهجة خوش آوازم

(جلالی)
بی خبری

ای جانِ من، ز جان، دل و جانِ تو بی خبر

جـــانــانــه مَنــــیّ و روان ِ تو بی خبر

 

راز نـهــان مــن بــه جـهان گشته آشکار

 

امّـــا مَــنَــم ز راز نـــهــانِ تـو بی خبر

 

هــر چند من به یاد تو بــاشـم شبانه روز

هســـتم ز حـال ِ روز و شبـان ِتو بی خبر

 

تــنها مــنم ز آن ِ تو آگــه، بـدانکه هست

 

آن عــاشــقــت، ز یاد و ز آن تــو بی خبر

 

نــام مــرا زبــانِ تــو هـــرگــز نـمی برد

گــویــا بُــوَد دهـان ز زبــان تـو بی خبـر

 

سیــلابِ دیــده بــهر تو بـاشد روان و تـو

 

روحــت بُوَد ز آب روان ِ تــو بــی خـبـر

 

مـــژگـان و اَبــروانِ تـو در حـال کُشتنند

مــا را وهســت تــیر و کمان تو بـی خبر

 

راضــی مشو چو بی کَس و کارم ز حال من

 

بــاشنــد بــعد مـرگ ، کسانِ تو بی خبر

 

شرم آیدم ((جلالی) از این سخــت جانیم

ای جان من، ز جان، دل و جان توبی خبر

وصف عشق

بـــر طاق عــرش و طارم مینا نوشته اند: نی جبر و اختیار و چه گویا

نوشته اند

 

بــا خـــون دل برنگ شفق شرح اشتیاق صــاحبـدلان بگنبد خضرا

نوشته انـد

 

بــی عـــشق گــر بخلد ملایک مخلدند امـــوات را بــصورت احیا

نوشته انـد

 

آن بــهره ای کــه آدم و حوا زنقد عشق بــردند، پـای وامق و عذرا

نوشته انـد

 

پـــایان کــار عاشق و معشوق را مپرس در دشــتها بـــه لاله حمرا

نوشته انـد

 

عشـــاق نـیز بـا دل خـونبار و چشمِ تر تــفصیل قصه بر شب یلدا

نوشته انـد

 

مــــرغ هـــوا و مــاهی دریـا ز دیر باز بـــر سیــنه هوا و بدریا نوشـته

انـد:

 

گر شرح عشق شرح خدا نیست پس چرا یک سوره از حدیث زلیخا

نوشته انـد؟

 

تــــکرار وصف عشق (جلالی) چه فایده ابـــلاغ آن به بلـلبل گــویا

نوشته انـد

(جلالی)
سرّ تاک

آنـــچه باران در چمن با سرو رعنا می کند اشک مـنهم با قـد آن

سرو بالا می کند

 

مــوج دریا پای ساحل را بشوید روز و شب پیش پایش اشـک کار

موج دریا می کند

 

عــاشق و مـعشوق دنیا گر بوصل هم رسـند باز هم مـعشوق من

امروز و فردا می کند

 

هــر کــجا درد و غــمی باشد نمیدانم چرا در دل مـن میگذارد پای و

مأوا مـی کند

 

ســرفـــرازی تــا ابـــد زیبد بنام کوه قاف کــز تــواضع سر بزیر بال

عنـقا می کند

 

ثـــروت دنـــیا بــود در دســت افراد لئیم آب مـی گردد زمیـن پست

پیدا می کند

 

تـاک را گویا بسر سِرّی بود منـــــــصوروار بــاغــبان دیـدم برایش دار

بر پا می کند

 

بیـــنمش با غیر و سازم بی تفاوت خویشرا مرد دور اندیــش با

دشمن مدارا می کند

 

بــا (جلالی) هر جفایی میکند سهلـست یار دور بــاد از جان او هر کار

با مــا می کند

(جلالی)
«جفاکار»

ای که از لعل یکی غنچه گل ساخته ای

می گلرنگ ز رنگ و اثر انداخته ای

 

باده از لعل تو دلخون شده، حالی بنگر

 

که چه ما و دل خون شده پَر انداخته ای

 

از تو می پرسم و ده پاسخم از صدق و ز لطف

عاشق صادق خود راز چه نشناخته ای

 

برده ای دست به یک غمزه ای از گوشه چشم

 

در قمار نگه از دیده دل باخته ای

 

زیر ابر ستم از چیست که بردی سر خویش

وانگهی، بر سر ما تیغ جفا آخته ای

 

با محبان خود ای دلبر ناساز بساز

 

ای فریبا که به صد ناز به ما تاخته ای

 

تا (جلالی) نکند ناله و پرسد که چرا؟

پرچم جور به احباب بر افراخته ای

(جلالی)
صبح

بیــخت مــاه از چــــرخ گرد نور را در گـام صبح

ریخــت چـــرخ از مــهر جام هور را در کام صبح

 

پـــیش مــویت کــی توان بردن بظلمت نام شب

 

پـــیش رَویــت کــی توان بردن بجرأت نام صبح

 

تـــا مـــگر بیند دو چشمم صـبح رویت را بشب

دیــده بـــــر در داشــتم دوشینه تا هنگام صبح

 

زلـف مشکین را به یک سوزن بیک سو، زن ز روی

 

تا نــیفتد عـاقبت چــون تیره شب در دام صبح

 

مــی نشـــینم بــا خــیالـت هر سحر تا بامداد

خـــلوتی خــوش دارم انــدر حـالت آرام صـبح

 

بــر خــلاف شـــب ســـحر آرامشی پـیدا کنم

 

هر شب از دست سحرگاهان چو گیرم جام صبح

 

بـــشکنــم آه ســـحر در سینه خود چون بلب

مــرغ شــب هـم مهر خاموشی زند هنگام صبح

 

یک شب از عمرت (جلالی) بازهم با غم گذشت

 

ایـــن بــــود هر شب بهنگام سحر پیغام صبح

(جلالی)
به یاد فرّخی یزدی

رشـــته الـفت و عهدی که میان من و تو است

مــــن بـدان سخت و فادار و تو میگیری سست

 

دیــــدی و دیــــده فرو بستی و این نیست روا

 

عهد بشکستی و جان خستی و این نیست درست

 

مــن اگـــر قــابــل عــشـــق تـو نبودم آخر

از چــه پــا بند خــودت کـردیم از روز نخـست

 

دلبــرا ای کــه تــو چـون جـانی و جانان منـی

 

دســت از جـــانم یـــعنی ز تو نــتوانم شست

 

عـــهـــد خود را نه ،که با آن بشکسـتی دل من

از خـــدا خـــواسته ام تا که شـود کــار درُست

 

عـــاقبــت بـــر در میـــخــانه بمقصود رسـید

 

دردمـــندی کـــه بــمحــراب دعا ره میجسـت

 

سبزه از خاک تو گر رُست (جلالی) چه عجـب

زآنــکه عــشق گُــلک سبز خطی در دل تـست

(جلالی)
ساحل ماربیّا

ســفر کــردم بــه اِســپانی پـس از طّی مراحل ها

زبــانم بــاز شـــد در وصـــف مـهرَویان ساحل ها

 

کنــار ســـاحـــل آرام و جــان بخش و فرح افـزا

 

بــهم بــــسته ست چتر سایبان مانند محمل هـا

 

زخـــیل خـــوبرَویان جـای پائی نیست در سـاحل

بـــراه خـــویش دارم بــر لــب دریـا ،چه مشکلهـا

 

بــرآن تـــن ها نـــه تـنها آبشار گیسوان جــاری

 

کــه بـــر آن حــوله هـا افتاده مانند حـمایل هـا

 

حــجاب زلـــف را هــر دم نسیمی میبرد یکـسو

بــرای چشـم مــا این حوله ها گردیده حـایل ها

 

تـــو پنداری که وصف شعر موزونسـت گـر گویم

 

ز نـــاهـــمواری انـــدام مــهرَویـان ساحـل ها

 

بـــلور ســـینه برجـستـه یی چون جام وارونـی

بدور از دسترس خوناب حسـرت ریخت در دلهـا

 

زجـایش پشـت و رو شد در گـلِ ساحل گلندامـی

 

بـــسـر خاکم ز جای سینه های رفـتـه در گِلها

 

ز جــا برخــیز و با جـام بلور سینـه های خـود

(الا یــا ایــهـا الســاقی اَدِر کـأسـاً و نـاولـها)

 

(جلالی) خــاک اسپانی نبـاشد نـی غلط گفتم

 

نگارستان چین است این ز بـس دارد شـمایلها

(جلالی)
دختر همسایه

گــرفــــــت نامــه و ناخوانده زیر پا انداخت

ز روی خــــشــم نـــگاهی بسوی ما انداخت

 

بـــمن کـــه هـــدیة نــــاقابلی بدستم بود

 

نگـــاه ســـرد از آن چــــشم پر ادا انداخت

 

چــــنان نــــگاه کـه گاهی بر هگذر شاهی

بـــدست مـــنتظر و خــــالی گـدا انداخـت

 

ز وعــدگــاه از آن ســرشـــکسته برگشتـم

 

کـــه ســـنگ در ره امـید من قضا انداخــت

 

نــرفــته چـــنــد قدم پشت سر نگه کـردم

کـــه بـــنگرم بــغضب نامه را کجا انداخـت

 

بـــدیـــدمش کــه بـدنبـال نــامه می گردد

 

هـــمــانـــکه نـامه بدو از ره خطـــا انداخت

 

چـــو دیــد، دیدمش آشفته و پریشـــان شد

بـــدور بـــار دگـــر نــامه از حـیـا انداخـت

 

بـــکـــار دخــتر همسایه مانده ام حيــــران

 

کــــز اولــم بـه یکی خـنده در قفـا انداخـت

 

بنـــــوشـــخنــد مــکـرر که داد تحویلــم

مــرا بــــراه وصــــالش در اشتـها انداخـت

 

به پیش روی من انداخت نــامه پشت سـرش

 

بنــامه پـــشت سـرم چنگ از وفــا انداخـت

 

اگــر نــه طـــالب آن بود پس چرا برداشـت

اگر کــه مـــــایل آن بود پس چرا انــداخت

 

هنـــوز چــشم ((جلالی)) بود بدنبـــــالش

 

ز قــهـــر آیـــنــة دل گر از جلا انداخــت

(جلالی)
ضمیر باطن بیدار

در ضـــمیر بـــاطنِ مــــا باده نوشی دیگر است

ما خموش و خفته، او را جنب و جوشی دیگر است

 

مـــا به ظاهـــر خـفته مي مانيم و پندارند خلق

 

چـــشم مــا در عين بيداري، خموشي ديگر است

 

چشم و گوش عاميان را چشم و گوش مُرده دان

عـــارفان زنــده دل را چشم و گوشي ديگر است

 

آنکـــه خــاموش است چون آتشفشان خفته يي

 

آتشـــش در سيــــنه، دركارِ خروشي ديگر است

 

اَســـب را بـــنگر بــــه ميدان وسواران را مَبين

بـــار ايـن سنگين سران سر بار دوشي ديگر است

 

خار از آن در چشم ما خوار است كاين دامن خراش

 

حــافــظ حــسن و جمال خود فروشي ديگر است

 

ارزش مـــعشــوق و عاشق نيست در خورد قياس

سست عهدي چيز ديگر، سخت كوشي ديگر است

 

مــا ز آب و نـــانِ دو نان چشم پوشيديم از آنك

 

راد مـــــردان را (جلالي) زاد و توشي ديگر است

(جلالی)
گوهر– خَر مُهرَه

فرســـــوده زیر پایِ تو فَرش، لج کرده و رفو نکنی

این کُهنه دامنی که تراست خواهی که پُشت و رو نکنی

 

یک پیرهن برای تَنَــــت کرده تو انتخاب و مَنَت

پُرســــم کنون که تا شده است آنرا چـــــرا اطو نکنی

 

یک غنچه بَعدِ گفت و شنفت رو بر تو بازکرد و شکفت

هشـــــــدار تا گُلِ دگری در باغِ دَهر بـــــــــــو نکنی

 

گر لَکّه¬ای ز جعل خبـــــر، بر دامنش نهاده اثـــــر

او پــــــــــاکدامن است چرا این لَکّه شســـت و شو نکنی

 

تهمــــــت، بُوَد عمودِ عنود آرد عَنودِ پســت فرود

تو سیـــــــــنه را چرا سپــــــــر از، بهر حفاظِ او نکنی

 

آن به بُوَد که آلــت دست. دست کثیف مردم پَست

از روی ســـــــادگی نشوی . همراهـــــــــیِ عدو نکنی

 

پیوســــته زشتخویِ پلیـــد رنگِ سیاه را ز سـفید

بگزیند و مَراســـــت امید تقلیــــــــدِ زشتخو نکنی

 

هُشدار گوهری که تراست، با دستِ خود هدر ندهی

در پیــــــــشخوانِ دستفروش خر مُهره جستجو نکنی

 

دستِ تو دوســــت رو نکنم. با تو بگو مگو نکنم

امیـــــــــــد آنکه پندِ مرا بشنــیده های و هو نکنی

(جلالی)
اندرز رندانه

خواهی اَر از سُفرِه ناخوانده گردی سیر زود

لُقمه هایی از دهانـــــت گنده تر برگیر زود

 

در غیابِ صاحبِ خَر، گرشدی بر آن سوار

آنچنان بنشین که بتوانی پریــــدن زیر، زود

 

دیر اگر جُنبی و خرجت بیشتر گردد زِ دَخل

بَر تَهِ دیـــــــک اُجاقت میخورد کفگیر، زود

 

از زَنِ پالان کَجی کِش شوی دارد سوءظّن

گر نپوشی چشم، زآن شو خورد خواهی تیر زود

 

ای به سِنّ پنجاه و اندر خوابّ غفلت، ای عَزَب

برگزین جُفـــــــــتِ جوانی تا نگردی پیر زود

 

تارِ موهای (جلالی) تیـــره همچون قیر بود

دیر وقتی نیست، چون شُد؟ شد به رنگِ شیر زود

(جلالی)
چه شد؟ چرا؟

در این دیار گروهی که پَنبه در گوشند

تمام رفته به خوابی چو خواب خرگوشند

 

چرا ز مُجتَمعِ جاهـــــلان نمی شنوند

صدای عَربــــده، فرزانگان و خاموشند

 

چه شد که خانه نشینند نُخبگان و کنون

به کارِ عَزم رحیلند و خانــــه بردوشند

 

چه روی داده ندانم چرا سیــه چشمان

به سانِ مَردُمَـــکِ دیدگان سیه پوشند

 

زِ ارتِحالِ سیاوش بسی گذشت و هنوز

بَسا کَسا که به سوکش ز گریه مدهوشند

 

چنین نژادِ شریفی به عُمرِشان هرگز

وطـــــــن به بی وطَنانِ وَقیح نفروشند

 

بر آستانِ جَبین پنبه دار هم، اینان:

جَبین نَســــوده که از داغِ ننگ مَنقوشند

 

به این دلیل (جلالی) نمی¬کند تمکین

به عِدّه ای که چو افکارِ خویـش مغشوشند

(جلالی)
از گل بهتر

گل ندارد آب و رنـــگ و بـــویِ تو

نیست خندان، رویِ او چون رویِ تو

 

مُشک هم با رنــگ و بویِ دلکَشـش

نیســت همچون عَنبر آسا، مویِ تو

 

سروِ بُستان گرچه رَعنا هست، نیست

هَمچو قد ّو قامــــتِ دلجویِ تو

 

دستِ چون چوگان به سانِ چشمِ من

قاصِر الطَّرف اســت بَر آن گویِ تو

 

مَردُمِ چشمَم بُوَد ای سُـــرمه چشـم

روسیاه از چَشـــمِ چون آهوی تو

 

کی شــــــود روزی بیائی سویِ من

یا من آیــــم یکزمانی سویِ تو

 

عاشقانت رفــــــت و آمد می کنند

در هوایِ دیدنـــت در کویِ تو

 

شِکوَه ها دارد (جلالی) ز آنکه نیست

راهِ پائی باز، دَر مَشــــکویِِ تو

(جلالی)
تذکّر

خامُش نکند اَشک دلِ سوخته ای را

اَفزون کُند آه آتشِ اَفروخته ای را

 

ای واعِظِ بی مُتَعّظ از آتشِ دوزَخ

بیهوده مَسوزان دلِ هر سوخته ای را

 

ای شیخِ ریائی زِ مَن این نُکته بیاموز

تا شاد کنی خاطِر آموخته ای را

 

می¬کوش و حَدیثِ سَرَه از ناسَرَه بگزین

آموز سِپَس آنچه که اَندوخته ای را

 

از کِذب بِپَرهیز که تا خلق نَبندند

چَشمانِ به دنیایِ دگر دوخته ای را

 

اَفسوس! تَذَکُّر ندهد سود و محال است

با آن شود آموخت نیاموخته ای را

 

خاموش (جلالی) که شوی مَلحِد و تَکفیر

ای خود به کسی بیهُده نَفروخته ای را

(جلالی)
«پیام دلارامی»

تا به دیده نگارم، زیادت نروم

داد پیغام که دیگر به عیادت نروم

 

بود بیما و مرض موهبتی، تا هر روز

 

بروم بهر عیادت، نه به عادت نرم

 

بخت بدبین که پیامی ز دلارام رسید

که به دیدار وی ار روی ارادت نروم

 

ظاهراً نامزدش در صدد کشتن

 

بوَد و او خواست که تا مرز شهادت نروم

 

نکبتی نامزدش گشته و او راست قرین

شده باعث که پی کسب سعادت نروم

 

بهر دیدار دلارام کنون مجبورم

 

که ز تهدید حسودی زحسادت ، نروم

 

میروم میکده پیوسته (جلالی) اکنون

من که عمریست به مسجد به عبادت نروم

(جلالی)
به کدامین گناه؟

مَرا به جُرمِ کدامین قصور و خبط و گُناه

گذاشـــتی و برفتی! به من بگو اِی ماه

 

زِ نورِ وصلِ تو مِرآتِ سیـــنه روشن بود

شکســت آینه دل زِ سَنگِ هِجرِ تو، آه!

 

به روزِ مَن نَنِشینی، که کـــرده ای روزم

به عَینِ مَردُمَکِ چشم و زُلفِ خویش سیاه

 

به راه وَصلَتِ ما چاه و چاله کَندی و حال

به هوش باش نَیفتی چو من، به سر دَر چاه

 

تو کرده ای بد و بد یـــــاد می کنند مرا

ندانـــــــــم از چه بد من فتاده در افواه

 

کَشیده کارِ من از فَرطِ ناخوشی شب و روز

که یاد می¬کنـــم از دورهِ خوشی ها، گاه

 

کَشَم ز سیــــنه و دل آه و نالهِ حســرت

ز سر رسیــــــــدنِ دَورِ وصال و راهِ رِفاه

 

رسانده بود (جلالی) تو را به جاه و جـلال

اُمید تا بُوَدَت باز عِزّ و حِـــــشمت و جاه

(جلالی)
سُخَنورانِ واقِعی

به چَشمِ اَهلِ بصیرت که جامِ مِی زده اند

بَصیر دل شَُده، جاروکشانِ مِیکده¬اَند

 

زبان به کام فرو بُــــــردگانِ حِزبُ الله

سخنورند، نه آنها که اهـــل عربده¬اند

 

ذَواتِ عارفِ پائین نشــــــسته، بیزارند

زِ اَهلِ وعظ که بر پِلـــکان بر آمده¬اند

 

به رَطب و یا بِــسِ آنها دهند گوشِ کَری

جُز این کنند اگر، ظَّن رَود به یک رَده¬اند

 

بر ایِ جامعه، گنـــــگ و کران مفید ترند

از آن گروه که حَــــــراّفِ حَرفِ بیهُده¬اند

 

چه حِکمتی ست که صاحبدِلانِ عامی و شاد

پی مُصاحِبَتِ عارفـــــــــانِ غمزده اند

 

به هوش باش (جلالی) که پـــیروی نکنی

از آن گروه که رونق فَزای مَفسَــــدَه اند

(جلالی)
شَبیه ماه

کَسی که بُرد دِلَم را به یک نگاه، کجاست

به یک نگاه مرا بُرد دَر، ز راه کجاست

 

ندانم آنکه بِشُد سبز در رَهَم یک روز

نِمود روز مرا همچو شب سیاه کجاست

 

کُجاست آنکه تَبَه کرد روزگارِ مرا

گرفت حال و نِشاندَم به اشک و آه کجاست

 

سفید شد به رَهَش دیده و ندانستم

سیاه چَشمِ من، آن یارِ دِلبُخواه کجاست

 

ندارَم آگهی از آن که از ندیدنِ او

شَده¬ست خانه و کاشانه¬ام تباه کجاست

 

کَسی که پُرسم از او راه چاره تا شاید

بَرَم به دلبر سنگین دلم پناه کجاست

 

به ماه نعره زَنم شب از آن زِ فرط جنون

که تا نِشان دَهَدم آن شبیهِ ماه کجاست

 

به اِشتباه (جلالی) شَباب شد سِپَری

فغان و دَرد ندانستم اشتباه کجاست

(جلالی)
«بد پیمان»

نوشته ای که گرفتار خاطرات منی

بیا که بشنوی از مَنهَم، این چنین سخنی

 

من این بُهانه پذیرفته ام به خاطر تو

 

تو هم پذیر که بد وعده ای و خوش دهنی

 

رها نمی کندم موریانه ی تردید

خدا کند که نیفت به هیچ جان و تنی

 

دعا کنم که مبدّل به یکدگر نشوند

 

نیامدن به قبال قبول آمددنی

 

من از تو دلبر پیمان گسل نیم شاکی

مُباد آنکه شوم متّهم به هم زدنی

 

چه لُعبتی تو که کج داری و نمی ریزی

 

شراب وصل ز ساغر چو اهل فوت و فنی

 

چو عهد می شکند دلبرت، مدارا کن

وِرا ببخش (جلالی) به زلف پر شکنی

(جلالی)
«یار بی اعتنا»

چندی ست که از دوست پیامی نشنیدیم

آوای فریبنده گامی نشنیدیم

 

از دور ندیدیمش و از ( دور بیانش)

 

زنگی نشنیدیم و کلامی نشنیدیم

 

ساغر به میان دو لب یار ندیدیم

آوای به هم خوردن جامی نشنیدیم

 

یکبار که بی واسطه کردیم سلامش

 

بشنید و جوابی ز سلامی نشنیدیم

 

دیدیم که در کار پذیرایی یاران

می بود از او دعوت شامی نشنیدیم

 

می برد یکی بعد دگر نام و لیکن

 

از خویش در این واقعه نامی نشنیدیم

 

با گوش دل از دانه خال ذَقَنَش بانگ

جز دعوت چاهی لب دامی نشنیدیم

 

بشنید مرا ناله به شب بوم (جلالی)

 

جز پاسخ او بر لب بامی نشنیدیم

(جلالی)
عقل – عشق – دل

رفت عقل از سر به حکم و رای دل

رفت و شد پا مال زیر پای دل

 

عقل بر احساس غالب بود و شد

در غزا مغلوب رزم آرای دل

 

عشق، چون جان، مرده دل را زنده کرد

آفرین بر عشق روح افزای دل

 

رخت بر بستند از سر عقل و دین

گوش سر کر گشت از غوغای دل

 

آنکه پر باشد سرش از عقل خام

در وجودش هست خالی جای دل

 

عقل را باید کند از سر برون

نیست شیرین زندگانی، وای دل

 

گر (جلالی) عشق باشد خوشتر است

زندگی با عشق در دنیای دل

(جلالی)
راه عشق

مستی ما اگر چه ز شرب شراب نیست

کس هم، چو ما به میکده مست و خراب نیست

 

مست و خراب باده عشقیم و هر دو چشم

بیدار و همچو دل، نگرانست و خواب نیست

 

ما را دو گوش باز بود عین هر دو چشم

اما به حرف واعظ عالیجناب نیست

 

تمرین نموده واعظ حراف و ای دریغ!

در مغز خشک و خالی او فکر ناب نیست

 

تکرار حرف و بر سر منبر تکان دست

مقبول طبع جامعه از شیخ و شاب نیست

 

پس می¬زنند پرده تقلید راز چشم

این پرده نزد اهل بصیرت حجاب نیست

 

کن باب، راه عشق و به آب حیات رس

زیرا به آب خضر جز این راه باب نیست

 

راهی کن انتخاب (جلالی) که اصلح است

جز راه عارفان، ره دیگر صواب نیست

(جلالی)
در به رویم باز کن

باز کُن، اِی بسته در و پایِ دَر دَستِ دِلَم مانده کنون لایِ دَر

باز کن این در که به ببینم به چشم صـورت زیبــایِ تو را

 

جایِ در

بـــاز کن این در که دو چَشمم فُتَد بـر قَدِ سَروِ تو به

 

پهنـــایِ در

بــر در و بر زنگ بود گوش و دست تا که به گوشــم رسد

 

آوایِ در

علـــــــت نشنیدنت آیا بُـــــوَد نــــــالهِ کوتـاه و بُلَندایِ در؟

 

رَه به درونم بده ای گُل که نــیست مــــیل به بیرونم و

پروایِ دَر

 

هـــمچو تو گرم است هوای درون آگهَیت نیست ز

سرمــــایِ در

 

بـــــــسته (جلالی) در و بازَم بُوَد چشمِ من امروز به فـــردایِ در

(جلالی)
نَمی¬کُند، نکند

اگــــــر نگار، نگاهم نمی¬کند نکنـــد نــگه به اشک و به

آهم نمی¬کند، نکند

 

مرا امید و نظر بر سفید سنجی اوسـت نــــظر به بخت سیاهم

نمی¬کند، نکند

 

صــبا، ارادت ما را به آن صنم برســان اگرچه هر چه که

خواهم نمی¬کند، نکند

 

بــگو چو یوسـف مصرش عزیز می¬دارم برون اگر که ز چـــاهم

نمی¬کند، نکند

 

بــــگو مرا بپذیرد برای عرض سلـــام بســــاط عیش فراهم

نمی کند، نکند

 

کــلاه من به پَس معرکه ست می¬دانم نــگاه هم به کلاهم

نمی¬کند، نکنـــد

 

گـــنه نکرده (جلالی) و مطمئنم عفو بر این نکرده گناهم

نمی¬کند، نکنــــد

(جلالی)
دام عقل

موج زلال همـدمی گـــل نمی کنـــد

آید ولی اقامت ساحل نمی کند

 

ساحل هم ار چه ناظر موجست لاجـرم

تأیید پای بوسی راحل نمی¬کند

 

درسی از این سکونت ســاحل گرفته¬ام

چون همرهی راحل عاجل نمی¬کند

 

زیرا هر آنکه پیر و عقل است و راه حق

دیوانه وار رو سوی باطل نمی¬کند

 

روزی ز پیر میکده پرسیدم از چه پس

دیوانه میل صحبت عاقل نمی¬کند؟

 

گفتـــا برای اینکه گرفتــار دام عقـل

زین دام، بهر کندن دل، دل نمی¬کند

 

تعویض دام عقل (جلالی) به بند عشق

ایجاد نارســـائی و مشکل نمی¬کند

(جلالی)
چون مسیح و چون لقمان

کسی که پختــه¬ای آســان شناسد از خـامی

یقین که عــارف خاصی شناسد از عـــامی

 

خورد ز (تشنگی آور به دست) سخت شکست

ز نهـــر شهرت اگـــر آب خورد گمنـامی

 

ز فیــض لــذت تنهـــایی آنکه آگــــاهست

زنـــد، ولی نزند جــــام باده بر جـــامی

 

به بـــام عرش بود جای عارفــان ای شیــخ

به فرش از چه به گل مانده ای چو ناکامی

 

مزن به شـــارع تـــاریک شرع گــام و بدوز

به راه روشن عرفـــان، دو دیده بر بـــامی

 

به شوق حجره جنت مخــوان حدیث ضعیف

مســــاز پهن بر این دانه بهر کس دامــی

 

(خوش است خلوت اگر یــــار) در سفر باشد

چو نیست روز وصــــالی، نباشدش شــامی

 

حمـــایت زن و فـــرزند واجب است امـــا

بـــدان که شـوی و پـدر را نبــــاشد آرامی

 

چنــان مسیح مجرد بمـــان و چون لقمـان

نمــــای پیروی از عــــاقل سیه فـــــامی

 

در این زمــــانه مجرد کس ار تواند زیســت

بــه اعتقـــاد (جـلالــــی) نـدارد آلامــــی

(جلالی)
بی تفاوت

چه روی داد که یکباره سر گران کردی

چه شد که پشت به ما، رو به دیگران کردی

 

مــــرا ندیده گرفتـــی میان مشتاقان

به من نگــــــاه نکردی به این و آن کردی

 

کنـــار خویش برای نشستنت جـــائی

گرفتـــه بودم و پرهیز از آن مکـــان کردی

 

بلنــد حرف زدم تـــا مگر به من نگری

ادای عطســــــه درآورده رو نهـــان کردی

 

کنــــار میز غـذا روبروی هم بـــودیم

ز مـــا گرفتــه نظر، سوی میزبــــان کردی

 

ز بی تفــاوتیت بی کــلاه مــانده سرم

چرا به قهـــر کـــلاه مـــرا نشــــان کردی

 

به گردن تو نیفتــــاده دستم و گنهش

به گردنــــت اگرش سوی آسمـــان کــردی

 

هزار وار (جلالــــی) هر آنکه عاشق بود

هزار بار چنــــان خویش نغمـــه خوان کردی

(جلالی)
گرد باد غم

دیده شب زنده دارم را خیال خواب نیست

آنچه در دیده¬ست نبود اشک و جز خوناب نیست

 

جوی خون جاری بود بر چهره از سوز جگر

در مسیل کوه غم جاری جز این سیلاب نیست

 

گوش خود را بسته¬ام در خانه¬ام بر، در زنان

ز آنکه میدانم ز جانان بانگ دق البــاب نیست

 

چشمــه وصلت بود از دور مانند ســـراب

تشنگــــان جستجو گر را وصــال آب نیست

 

دل به مهر مهر عالمتــاب می¬بندم نه ماه

چون که لفظ مهر نام دیگر مهتـــــاب نیست

 

تسقط الآداب باشد بین احبــاب ای دریغ

از چه آن محبــوب فکر تسقط الآداب نیست

 

قامت خُم از قد خَم هست برتر در نمــاز

عارفــان را اعتنـــائی بر خم محراب نیسـت

 

گرد باد غم (جلالی) گرد خود پیچاندت

کمتر از طوفــــان دریا در دل گرداب نیست

(جلالی)
جان نثار تو

اگر بر شانه¬ای خواهی نهی سر، شــانه¬اش با من

وگر در خلوتی پا می نهی، کاشـــانه¬اش با من

 

پریشان، گر، دو زلفِ عنبرین بر شـانه¬هایت شد

نمــایم با سرانگشتان مرتب، شــانه¬اش با من

 

شراب نــاب زآن لبهای می¬گون ریز در ســاغر

لبــالب کن، به پیما بر لبم، پیمـانه¬اش با من

 

منه در خانه، خم، سر ریز کن در کام من یکجا

بترس از محتسب، دریا دلم خمخانه¬اش با من

 

به گوشـم قلقل مینــاست آهنگی نوازشـــگر

بریـــز اندر گلــویم، نعره مستــانه¬اش با من

 

به دل بودم هــوای دام زلــف دلبـــری روزی

به خال خود اشارت کرد و گفتا دانه¬اش با من

 

(جلالــی) جان نثـار تست، او را نیست پروائی

تو شمع محفل ما شو شبی، پروانه¬اش با من

(جلالی)
آرزوی دل

میخواست دلم، شب همه شب می¬زده باشم

هر روز خدا معتکف میکده بــــاشم

 

میخواست دلم، میکده چون صبح شود بـاز

من زودتر از می¬زدگان آمده بـــاشم

 

خواهم به طمأنینه خورم می، نه به تعجیل

هرگز نه به کــار زدن عربده بـــاشم

 

خواهم که شوم مست و نخواهم که در انظار

با خیل خجالت زده در یک رده باشم

 

در انفــس و آفــــاق کنم سیــر و تفکــر

ز آن دسته نباشم که پی مفسده باشم

 

مستی برد از هوشم و تا عرش و در آن حال

در جمع ملـک می¬زده منفرده بـاشم

 

با دیده بیـــدار و (جلالـــی)، دل روشــن

تا چند تماشــــاگر ظلمتکده بـاشم

(جلالی)
یک بوسه

دلبرم گر جام مینـــایش به مینـــایم زند

بال پلک از شوق بر هم چشم بینایم زند

 

دیده سحر آفرینــش می¬برد هوش از سرم

حالت چشمش شرر بر جان شیدایم زند

 

گرشبی بر عرش اعلای خیــــالش پا نهم

روز دیگر فرش ادنی بوسه بر پـــایم زند

 

در دلــش دارم بحمدالله جــائی حالیـــا

گر که خواهانست باید دل به دریایم زند

 

دلبر من گر دهد بوســـی تواند بعد از آن

پشت پا بر خواهش و دیگر تمنــایم زند

 

اندر این سودا (جلالی) ما به بوسی قانعیم

تا که نتواند دگر در زیر سودایــــم زند

(جلالی)
باز آ

گفتی: روم امــا زود، در پیش تو بــاز آیـــم

باز آی و نگر باز است آغوش تمنایم

 

باز آی که شد چشمم در راه سفید¬ای دوست

باز آی که تا بینی، در پای تو سر سایم

 

هرگـــاه شـــوم نومیـــد از آمدنت جـــانا

فرقی نکند دیگر، امروزم و فردایـــــم

 

می¬میــرم اگر امـــا گوشم شنــــود روزی

گوئی که خداحافظ،پیش تو نمی¬آیـــم

 

نومیــد مکن یـــارا از لطف خودت مـــارا

چندیست تب تردید بگرفته سراپایــم

 

آیـــا شودم روزی از آتـــش جـــانسوزی

چون شمع شب افروزی، اندام نفرسایم

 

امیـــد که بـــاز آئی، با عشوه و نـــازآئی

تا همچو (جلالی) شاد گردی ز غزلهایم

(جلالی)
یادی از او

جای آن غم زده خالی ست خداحافظ او

اینهم از مشکل مالی ست خداحـــافظ او

 

پــاکشید از سر ما، رفت که سرور گردد

همتش همت عالی ست خداحــــافظ او

 

یـــــاد این ساقی میخانه ما باد به خیر

کس نه اش ثانی و تالی ست خداحافظ او

 

بود تا با همه می¬گفت که این بودن من

چون تماشایی و فالی ست خداحــافظ او

 

بر زبـــان همه درد کشـــانست کنون

گفته اش، ضرب مثالی ست خداحافظ او

 

خــامه عاجز بود از شرح فداکــاری او

یک نی الکن و لالی ست خداحــافظ او

 

هاتفی دوش ندا داد که این حافظ یزد

مرد بی جاه و (جلالی)ست، خداحافظ او

(جلالی)
بندی مدام

بـــــه دام زلف تو، ما بندی مدام توایــم

امــــان ز دست تو، ما پای بند دام توایم

 

چگونه، گونه و زلف تو دست داده به هــم

دو دیده، دیده و ما محو صبح و شام توایم

 

ز سکر عشوه خرابست نرگس مستـــــت

چو ما، که مست و خراب از شراب جام توایم

 

خـطاست گر رمی ای آهوی ختن از مـــا

کــــه ما چو شیر شکاری نَه¬ایم، رام تو ایم

 

کــــبوتر لب بامت چه خوش نشسته و ما

چــــــو او به فکر و خیال هوای بام تو ایم

 

تـــــمام می¬نشود تا شب انتظار وصــــال

مــــــدام گوش به زنگ صدای گام توایم

 

بــــسوختیم چو شمع از نپخته پاسخ تـــو

ز خواهشـی، که ملول از جواب خام تو ایم:

 

بــــــگفتم از چه نیائی؟ رسید عمر به سر

بـــه خنده گفتی ما دیده بر خِتامِ تو ایم

 

چو خویش تست (جلالی)، به فکر غیر مباش

تـــــوئی که سرور مائی و ما غلام تو ایم

(جلالی)
خشک مغزان

یک زمان ما را به سر حال و هوای یار بـود

جای ما پیوسته در میخانه یا در، بار، بود

 

عـــده ای تکفیر می¬کردند مارا، لاجــــرم

کار ما با این جماعت بحث یا پیکار بود

 

دامـــــــن تر دامنان صدبار باشد پاکـــتر

از دل و از حرف حرافی که ناهنجار بود

 

کــــاش گرد گردن این عده نا بـــــخردان

جای هر آویزه تحت الحنک افسار بـود

 

امــــــتیاز انس از جن باشد اندر عشق و این

از ازل تا این زمان در حال استمرار بـود

 

ذات حق کرده ست انسانرا خلیفه بهر خویش

آدم، اول نقطه این گردش پرگار بـــود

 

یک حقیقت جو، انا الحق گوی بر بـالای دار

بود و خیل خشک مغزانی به پای دار بود

 

در کـــــنار تربت منصور گریـــــد زار زار

چون (جلالی) هر که زین نابخردان بیزار بود

(جلالی)
درد پیری

پــــیری رسید و نبود، دیگر میان لب ها، حرفی برای گفتـــن

دردا که بهر گفتن، شد صرف عمر و گشتیم، محروم از شنفتــن

 

شــد روز زندگی طی، آنرا شب است در پی، یعنی زمان خفتـن

آن را که بود شیری، چون موش کرده، پیری، نتوان دگر نهفتـن

 

اقرار ضمن باشد، این شعر و درد و غم را، از لوح سینه رفتــــن

باری بدان (جلالی)، جبران ژاژ خائی ست، در کلام سفتــــــن

(جلالی)
غوزه – مویز

چند باید که بود در بر ناکـــامی چند

پخته ای، دَستخوشِ ملعبه خامی چند

 

چند باید که کند شخص تعارف در راه

خوش و بش! در ملاء عام به انعامی چند

 

چند با بی ادبـــان گام زدن از ره جبر

با ادیبـــــان نتوانست زدن گامی چند

 

جاهلان تا به بر و بوم جَلیسَند و انیس

عـــاقلانند گریزان ز در و بـــامی چند

 

شود آیا که به گوش کر شُهرَت طلبان

برسانند از این غم زده پیغــــامی چند:

 

کای شما (سعدی و حافظ پس از این!)، کسب ادب،

بر شمــا فرض بود فرض، در ایامی چند

 

تا کی و چند به تعقید بیان حرفی گنگ

جفت سازید بدنباله او هـــــــامی چند

 

در ره شعر و ادب، سختی و آلام رواست

چون رسد راحتــــی اندر پی آلامی چند

 

و رنه گر غوره به خود جعل کند نامِ مویز

این تُرُش روی نشانی ست ز بدنامی چند

 

حیف باشد که (جلالی) غم بیهوده خوری

دست و پائی کن و با دوست بزن جامی چند

(جلالی)
شتاب زدگی

فــــــغان ز وصلت بی جا و از جــدائی ها

ز قــــــــهر بیهده از بعد آشنائی ها

 

ز اشــــتیاق فراوان به یک نگاه نــــــگار

ز جور بعد و پس از آن خدا خدائی ها

 

چه حاجت است که پا را کنیم در یک کفش

تــــحمل ار نشود چونی و چرائی ها

 

خــــداست حامی نوح نبی به بحر محیــط

بدی ست از پسر نوح و بد ادائی ها

 

نـــــبرده بهره کسی از شتاب و گر این کرد

چهار پای عمودی ست از دو پائی ها

 

هماست کرکس و با استخوان خوری، باشند:

سهیم سلطه سلطان همه همائی ها

 

بـــــه تار موی نهد پای، شانه تـــــا سازد

ز دست و پنجه بازَش گره گشائی ها

 

نـــــکات جمله مضمون اگر لطیف بـــود

ردیف شعر (جلالی) ست در بقائی ها

(جلالی)
ملاحت لب

امــــان ز دست تو و این دل بلاکش خویــش

در آتـــــش تو بسوزم مدام و آتش خویش

 

کـــــشیدم آه جگر سوز، بس ز سینه تنــــگ

گسست رشته جانم از این کشاکش خویش

 

لــــــــبم به خواب لبانی ملیح را بمکیــــــد

رضا و خوشدلم از این لب نمک چش خویش

 

چه خوشدلی؟ که پس از خواب، حال شد مغشوش

چــــــو دردمند گرفتار صرع از غش خویش

 

چـــــه گویمت که چها می¬کشم ز درد فــــراق

شبـــــــان تیره و تنها به یاد مهوش خویش

 

کــــــــــمان ابروی دلدار و تیر مژگانــــــش

نمـــای شرح (جلالی) و وصف آرش خویش

(جلالی)
واسوخت

عــــــاشق زیبائی اویم نـــــــــه او خــــــواستار آن آن

رویم نــه او

 

کــــــاش او با ما به از این بود و حال دلخور از آن خلق و آن

خویم نـه او

 

هرچه درد و رنج و جور و محنت است زین سبب آورده رو

سویم نــــه او

 

گـــــــاهی ار دوزم به گیسویش نگاه مـحو و مات تاب

گیسویم نـــه او

 

یــــــا اگر بر جفت چشمش بنگــرم عـــــاشق آن طاق

ابرویم نـــه او

 

از زبـــــــانم بشنود احسنت اگـــــر مـــــن به خالق آفرین

گویم نه او

 

راه کـــــــوی من ز کویش بـــگذرد راه کــــوی خویش می

پویم نه او

 

بـــــا چنین شعری (جلالی) زنگ غم از دل و از دیــــده می

شویم نه او

(جلالی)
عاشق مست

نــبود باده، نباشد، نخورده مست منم

به سوی ساغر و ساقی نبرده دست منـــــم

 

نفـــوس می¬زده، یکچند بعد هشیارند

مــــــدام مست ز میخانه الست منــــــم

 

شــــــراب همچو منی را ز پا نیندازد

کسی که ساغر و پیمانه را شکست منـــــم

 

دلــــم گرفت از این عارفان مـوهومی

که، آنکه عامی و اهل حقیقت است منــــم

 

به دام و بند هوس ناخوشان گرفتارنـد

خوشم، کسی که از این دام و بند جست منم

 

مـــقام، هیچ کسی را نبرده تا افـلاک

مقیم خاک و فراغ از بلند و پست منــــــم

 

نه بسته است (جلالی) به اهل دنیا دل

به عشق بسته، بلی اهل بند و بست منــــم

(جلالی)
ماهی گیری من
فارسی سره

خویش فروشی سر راهم گرفت

هم ره برگشت مرا هم گرفت

 

در پـــی آن بود که یا بد کسی

را، که تواند که وراهـم گرفـت

 

گــفتمش ای آه، توئی باز، آه!

بوسه گرمش ره آهم گرفـــت

 

تا نرهم از برش، آورد پـــیش

دست و دو دستم را با هم گرفت

 

بود یکی ماهی در دست مـن

خنده کنان ماهی ما، هم! گرفت

 

گفتمش ای شاد، نه مانند من

گشته که دیدار فراهم گرفــت:

 

مــــاهی من باد گوارای تــو

باز نه تو، ماهی خواهم گرفـت

(جلالی)
تارزن

گرفته است ترنم ز تار موی تو تــــــار

رسانده است بر انجم نوا، ز سوی تو تـــــار

 

به دامن تو بود تار و ز آن دو گیسوی تار

گـــرفته ماه و از آن گشته ماه روی تو تــار

 

نوای تار تو در گوشه ها، به گوش دلــم

چـــنان بود که بود گرم گفتگوی تو تـــــار

 

چنان رسا و دل انگیز باشدش آهنـــگ

کــــــه تا فلک برساند نوا، ز کوی تو تـــار

 

به مغز مستمع آهنگ گوید آگه بــــاش

که هست در پی تغییر و شست و شوی تو تار

 

به هوش باش که تا، تار بر زمین نـــنهی

وگـــــرنه باز برآید به جستجوی تو تـــــار

 

بغل گرفته ای از بس شبانه روزش تـــنگ

بـــــــه این آن برساند مدام بوی تو تـــــار

 

چه می¬شد از که (جلالی) شبی گزیند جای

بـــــــه دامنت، عوض همدم نکوی تو تــــار

(جلالی)
سالمندی

دفــــــتر فضل جوانی کهنه و اوراق شــــد

زیــــــــــر بار سالمندی طاقت ما طاق شـــــــد

 

گـــرچه می¬گوئیم مانند جوانی قادریــــــم

دیــــــگران گویند: پیری غرق در اغراق شــــــــد

 

در جــــــوانی کارهای شاق آسان می¬نــمود

حــــــالیا در فصل پیری کار آسان شاق شــــــــد

 

شام موی یار ما هم گشت روشن چون سحــر

وه چه گویم خم چه سان آن سرو سیمین ساق شـــد

 

تا کهن سالی رسیدن جای شکرش باقی است

از طــــــــبیعت گوئیا در حق ما ارفاق شـــــــــــد

 

باده نوشی چون جوانی نیست دیگر ای دریغ!

راهــــــــــی رف باده شب مانده زیر تاق شـــــــــد

 

خواب می¬دیدم (جلالی) زیر دست وارثـــان

بــــــــرگه حصر وراثت بر سجل الصاق شــــــــــد

(جلالی)
حکام جابر

دانیکه چیست در شرق پیوسته کار حاکم؟

سازد عموم مردم را ریزه خوار حاکــم

 

از مــــردمان تنی چند تمکین اگر نکردند

در رنج و در عذابند زیر فشار حاکــــم

 

در هــــــــر دیار افسوس هستند بزدلانی

از خیل چاپلوسان همدست و یار حاکم

 

کـــا¬زاده ای زبانش جنبید اگر، درآرنــــد

او ر از دار و آرند بالای دار حاکــــــم

 

اهـــــل و عیال او هم اندر تنور تفتیــش

سوزند جملگیشان از تف نار حاکـــــم

 

بـــا آنکه گردن ما چون تار موست باریک

این شانه ها نرفتند در زیر بار حاکـــم

 

نـــــفرین بود (جلالی) پیوسته کار مردم

شاید که تا برد باد سوی دیار حاکـــــم

(جلالی)
شبنم سرخ
« فارسی سره»

رسد چو روز و چو روزش رسد به سر شبنم

نسیم گویدش از جای خود بپر، شبنم

 

پرد ز جای، چو تر دامنان زود گسل

چنانکه پا نشناسد دگر ز سر شبنم

 

ندیده چشم کسی نیمروز، تا امروز

نشسته بر سر گل یا کنار و بر شبنم

 

منم چو شاخه خشکیده ای ز دوری گل

نشسته روز و شبم بر دو چشم تر، شبنم

 

گرفته جا به گل دیده همچو شبنم اشک

نمی¬رود به در ازجا، رود اگر شبنم

 

به چهر زرد نشانده ست دیده شبنم سرخ

چه باک اگر رود از جای خود به در شبنم

 

دلم خوش است (جلالی) به رنگ و در نیرنگ

نبرده و نبرد دست از جگر شبنم

(جلالی)
جز او

مـــا عاشق آب و رنگ و روئیم دلباخته شکنج موئیــــــــم

بــــــوسیم اگر که مهوشی را لب را پَس از آن دگر نشوئیم

 

بـــــــــوئیم اگر سمنبری را در باغ، دگر گلی نبوئیـــــم

بــــــوئیم به سر، سرای جانان با پا سوی آن سرا نپوئیــــم

 

جـــــــوئیم و چو یافتیم او را دلداده دیگری نجوئیــــــم

گــــــــوئیم مدیح یار و هرگز مدح دگری جز او نگوئیـــم

 

روز و شب و سال و مه (جلالی) ما ساکن آن دیار و کوئیـــم

(جلالی)
دیدار کوتاه

بــاز آی که با دیدنت ای ماه بمیـــــرم

یک بار دگر ببینمت آنگاه بمیــرم

 

راه تــــو کدامست نشانم ده و بگــــذار

در پای تو افتاده سر راه بمیــــــرم

 

از حــــال و ز روزت نیم آگاه کــــجائی

خواهم که خبر گردم و آنگاه بمیــرم

 

رنگم شده چون کاه و گرم حال نــپرسی

از زردی و از محنت جانکاه بمیــرم

 

این گودی و این چاه زنخدان توام کشت

از چاله برون آیم و در چاه بِمیـــرَم

 

گفتند و شنیدم که لبانت زده تبخــــال

از جان تو تب دور بود، آه بمیــــرم

 

دلـخواه منی، از سر من گرچه زیــــادی

یک سر بزن آنگاه ز من خواه بمیــرم

 

تفصیل شب هجر تو ای دوست دراز است

باز آ که بس از وصلت کوتاه بمیـــرم

 

از بس همه جا حرف (جلالی) بود آخــر

از تهمت افتاده در افواه بمیـــــرم

(جلالی)
حلقه اندرز

عــــارفان پیوسته در حالند و هشیار و حضور

نی به فکر ماضی و آینده، در شوقند و شور

 

حـــــسرت ایام ماضی، حال را سازد تبـــــاه

غصه آینده، دیداری بود با چشم کــــــور

 

حـــال را دریاب و بهر مال دنیا غم مــــــخور

فرجه عمر است مال نقدت ای مرد فکـــور

 

در پــی جمع اثاثُ البیت تا این حد مـــــباش

چند نقد عمر می¬بازی برای جفت و جــــور

 

هیچ تغییری نخواهد کرد از میزان و طعـــــم

آب در ظرف سفالین یا که در تنگ بلـــــور

 

پیرهن چندین و هم تا چند خواهی چون تو را

بُرده می¬بندند در کرباس و در گودال گــــور

 

پرخوری کوتاه سازد عمر و می¬باید خــــــوری

بهر دفع درد و بیماری دوای تلخ و شــــــور

 

ایــــنهمه گفتم که سازم حلقه انــــــدرز را

درد و گوش کر (جلالی) یا به میل و یا به زور

(جلالی)
هشتاد و پنج

ما داستـــان کهنـــه از یـــاد رفتــه¬ایم

از ذهن و یاد و خاطر افراد رفته¬ایم

 

بر بــــاد داده ایم جـوانی و ســـالهاست

زین کوچه باغ خرم و آباد رفته¬ایم

 

برگرد نعش نفس، چنان گردباد تنـــــد

گردیده¬ایم و یکسره بر باد رفته¬ایــــم

 

بدو هزار و سیصد و هفت آمدیم و حــال

هشتاد و پنج سال ز میلاد رفته¬ایــــم

 

چل روز مانده تا سر هشتاد و شش کنون

نیمی ز هشتمین دهه، هشتاد رفته¬ایم

 

در جشن سالروز که رسم است، سالــها

نا شاد این اواخر و گه شاد رفته¬ایــــم

 

فــرزندها به شهر دگر رفته¬اند و مــــا

گهگاه بهر دیدن اولاد رفته¬ایـــــــــم

 

صد شکر دیده¬ایم دو تن از نتیجه¬هـــا

دیگر نبیره تا شود ایجاد، رفته¬ایـــــم

 

رفــــتند دوستان (جلالی) و حالیـــا

ما داستان کهنه از یاد رفته¬ایــــــــم

(جلالی)
کج اندیش کر کور

با کج اندیش سزد سردی و سر سنگینی

نه ز همراهی با پای کج لنگینی

 

بر در گوش کری خواندن آواز چه سود

گوش کر، کی شنود نغمه آهنگینی

 

کـــور از مزه و از طعم غذا بهره بــــرد

نَبَرَد لذتی از مائده رنگیـــــــنی

 

با کج اندیش کر و کور مماشات خطاست

نَبَری بهره به جز نام بد ننگیـــنی

 

دم غنیمت شمر این گفته آونگ بـــــود

تیک تاکی شنو از ساعت و آونگینی

 

باش چون مرغ خوش آواز (جلالی) و نَباش

چون خروسان به هم بال زن جنگینی

(جلالی)
مسیر کمال

معمار کائنــــات بود خــالق و یکـی¬ست

فرد و فرید و واحـد و ذات مبارکی ست

 

بر پیکـــر نهـــال تنومنـــد خلقتـــش

نوع بشر کلالــه سبزی به شاخکی ست

 

جزئی ز خلقت است و روان سوی کل بود

بر عقل در مسیر کمــالات متکی ست

 

بر این بشر هر آنچه ز مجهول گشته کشف

تاحــال، از تمامی معلوم اندکی ســت

 

این گفته را تو نیز (جلالـی) به گوش گیر

اندیشه گر ز روی خرد بود زیرکی ست

(جلالی)
نکرده کار

نکرده کــار، برو کـار کن نگو چه کنم

به کار، بار خودت بار کن نگو چه کنم

 

کمـر به خدمت استــادکــار دانــابند

به ناتوانیت اقرار کن نگو چه کنم

 

رفیق تنبل خود را بران و گر که نرفت

دو دست بر سرش آوار کن نگو چه کنم

 

مخواب روز و گرت چشم بسته باز نشد

بمال پلکش و بیدار کن نگو چه کنم

 

به بــامداد گشــا دیده را و بـــاز مبند

به روز ترک شب تار کن نگو چه کنم

 

دو پای دیو هوس را به بند عقل به بند

به گردن و سرش افسار کن نگو چه کنم

 

بنوش می چو (جلالی) و قاضی ار پرسید

دروغ گفته و انکار کن نگو چه کنم

(جلالی)
چه کار کنم

برید و رفت نگــارم، بگو چه کــار کنم

پرید و رفت شکارم، بگو چکار کنم

 

عنــان تاب و توانم ز کف ربوده فــراق

قرار و صبر ندارم بگو چه کــار کنم

 

سرم به زانو و زانو که رفته تـا بن گوش

دهد به سینه فشارم بگو چه کار کنم

 

در این امید که آید مهم پس از مـاهی

مدام روز شمارم، بگو چه کـــار کنم

 

دعــای نیمه شب و نــاله سحر نگشود

گره زرشته کارم بگو چه کـــار کنم

 

ز پشت زین زمـان بیم لغزش است مرا

بر اسب لخت سوارم بگو چه کار کنم

 

دگر به جان و تن ناتوان (جلالی) نیست

توان ز دوری یارم، بگو چه کــار کنم

(جلالی)
وصف پیری

گر ندانی حال پیران را بیا از ما بـپرس

از دو دست بر عصا و بر کمر و ز پا بــــــــپرس

 

تازگیها در زبانم لکنتی پیدا شــــــده

گــــر تو را باشد سوالی، زودتر از ما بـــــپرس

 

از کری و کوری ار چیزی نمیدانی بیــا

از من و از گوش کر و ز چشم خون پالا بـپرس

 

تا نفس باشد مرا، هر پرسشی داری بـگو

دم غنیمت دان منه فرصت ز کف یکجا بپرس

 

گشته خم ما را کمر ای لعبت بـالا بـلند

من نگویم از چه؟ از دیگر دولائی ها بـــپرس

 

راز و رمز سر فَرازی را نه از خم گشتگان

از ستـــــیغ قله الوند و از عنقا بــــــــپرس

 

از جوانی¬ها نمی¬گوید (جلالی) مطلـــبی

وصف و حال روز پیری از من تنها بــــپرس

(جلالی)
قهر

چه روی داد ندانم که خسته شد جـانش

برید از من و بشکست عهد و پیمــانش

 

نگفــت هیــچ و نکرد آشکـــار رازی را

که داشت در دل و در سینه بود پهنانش

 

چه گویم از دهن گرم و گونه های ملیح

ز حـــال خال لب و چال آن زنخدانش

 

برفت و از سر من برگرفت ســایه لطف

ز قـد سروش و آن قــامت خرامــانش

 

برفت و بود چو بدرود او به بغض گــلو

بود هنوز به گوشم صــدای نــــالانش

 

امــانتی ست از او پیشم و امیدم هست

که بــاز گردد و گیرد ز من گروگانش

 

نمی¬دهم دگرش پس، چرا که می¬ترسم

رسد وصـــال (جلالی) به روز پایانش

(جلالی)
دعوت عام

نشد انیــس و محــالست یـــاورم بــاشد

که مونس دل بیمـــار و یاورم باشد

 

به سر به دعوت گهگــاه او روم نه به پــای

به حال و حـــالت پرواز، پیکرم باشد

 

روم به دعوت عامش به صد امید و چه سود

نشد که آید و یک لحظه در برم باشد

 

میســـرم نبود بوســـه گر بر آن لــب¬هـا

به جـــــام می¬زده او میسرم بــاشد

 

چرا که جــام تهی از می¬اش به کــف آرم

به لب نهاده و مینـــا و سـاغرم باشد

 

به راه وفق و مــدارای او دهم دل و جـان

رفیق گرم و صمیمــانه ای گرم باشد

 

به رغم خون جگری، خنده می¬کنم که مباد

ز دور شــاهد آن دیده ترم بــــاشد

 

مسلــــم است(جلالــی) اگر روم به درش

بود محـــال گشـــاینده درم بــاشد

(جلالی)
حجاب جانانه

شَمیمِ گیسویِ جانانه، مُشگِ ناب نداشت

طــــــراوتِ بدنش را گلُ و گُلاب نــداشت

 

فِدایِ عینک شَبرَنگ او شوم که بــه روز

نـــــــگاهِ نرگسِ او تابِ آفتاب نـــــداشت

 

حــــجابِ نازُکش اندر مسیرِ راه مــــرا

زِ راه بُرد، چه میشد اگر حجـاب نــــداشت

 

نِگَه به جانبِ ما کرد و باز، باز گرفــــت

چه می شد ارکه از این جانب اِجتناب نداشت

 

بـــــر آتَشِ غم او آب دیده را نـــــازم

که از تَداوُمِ آن آتش اِلتهاب نــــــــداشت

 

مَپرس از چه به شب زنده داریم مشغول

که از هجوم خیالش دو دیده خواب نداشت

 

زَدم شراب و سپس بوسه ای به تصویرش

چرا که حالت سرمَستی اش شراب نداشت

 

مُـــدام در تب و تابم (جلالی) از غــم او

چو زُلفِ یار، دلم کاش پیچ و تاب نداشت

(جلالی)
راه انتخاب دلبر

نیم باز، این نرگسِ شهلایِ چون جــام شراب

وامگیـــر از دیــدهِ در راهِ بـــاز از اضطـــراب

 

اَبــــرِ دَمسردی به پیرای از هوای گفتــه¬ات

تــا بتــابد از جبینِ مِهــرِ گرمــت مــاهتــاب

 

حــــرف هائی دارم از بی اِعتنائی¬هایِ تـــو

خواهش است این، آنچه گویم، مَپِندارش عِتــاب

 

رَسمِ بد عهدی میانِ مردمان رایج نَـــــبود

چون تو بشکستند خوبان عهد و این شد فَتحِ باب

 

اِنــتخابِ دِلبران با مَرد¬ها می بَود و حـــال

دِلبــران ســــازند بــاری مَردهـــا را اِنتخـــاب

 

بــشنو این اندرز و گرعاشق شدی هرگز مکن

روز خــود را تیره بهرِ وصفِ زُلــفِ مُشکِ نـــاب

 

وَصــــــل ِخوبان را کند بی¬اِعتنائی سَهلتـــر

خـــاصه از خوش قــامتــانِ نُخبَهِ دَورِ شبـــاب

 

در سِرشتِ ما (جلالی) عشقِ زن باشد عَجیـن

گــر زرنگ و رِند بـــاشی، این بُوَد راه صــــواب

(جلالی)
توئی

آن را که دوست دانَم و دارَم، توئی توئـــی

با یاد او مُدام سر آرم توئی توئـــــی

 

آن کَس که بالِ مرغِ دلم را شکست و رفت

بی او سِرشک از مُژه بارَم توئی توئــی

 

باز آی و زَ ابرِ قهر بیرون آی و مِـــهر وَرز

زیرا چو ماه در شبِ تارم توئی توئـــی

 

از سیـــنه¬اَم رُبوده یکی دل رُبا، دِلَــــــم

خواهم گَرَش به سینه فشارم توئی توئی

 

اِی دُزدِ دل، ز بی کَس و کاری چو من مَبُر

دل برده¬ای، بِبَر، کس و کارم توئی توئی

 

بـــاقی نمانده دور و بَرَم کس که تا مــــرا

یاری کند که یاور و یارم توئی توئـــی

 

ایــل و تَبار و دار و ندارم ز دست رفــــت

ایل و تبار و دار و نَدارم توئی توئـــی

 

بعـــد از خدا (جلالی) اگر آشتی کُنـــی

خواهم اگر که شکرگزارم توئی توئـی

(جلالی)
پیام بَرگِ خزان به سرو

تو یکی سروی و سرسبزی و من بَرگِ خزانــــم

زرد و پژمرده و بر شانه باد است مکانـم

 

پـــیشِ پایِ تو ز یک شاخه بیفتادم و اینــــک

به کجا می¬بَردَم باد از این باغ ندانـــــم

 

گوش کُن بانگِ به هم خوردن برگی به تو گوید

باد در هَمهَمه رفتنش این را ز زبانــــم:

 

بـــاری ای سرو مَپندار که جاوید زید کـــس

تو یه فردا روی آنجا که من امروز رَوانـم

 

****

تــــو هم ای دلبر زیبایِ من ای سرو خرامان

 

بِشِنو گفته آن برگِ خزان راز زبانـــــــم

شـــاد و سرحالی و زیبائی و چون سرو روانی

 

مَنِ بی برگ و توا عاشقِ بی نام و نشانـــم

مــــــستی از باده نوباوگی ای دلبر زیبـــــا

 

من تو را عاشق دلداده و از دُرد کَشانــــم

دَهــــــر زیبائیِ انـــدام تو را بازستانـــــــد

 

چند گوئی که بهمین خوش بدنِ دورِ زَمانم

آن شنیدم به یکی گفته ای این عاشق مَجنون

 

درکند از سرش این فکر، که من جانِ جهانم

نـــتواند که (جلالی) رَهَد از فکر و خیالـــت

 

نـــــــــتوانم نتوانم نتوانم نتوانـــــــــم

(جلالی)
چشم پوشی

گفت حـــاجب زين گذر گه در گذر، گفتم به چشم

راه خــــود برگير و منگر پشت سر، گفتم به چشـم

 

كــــردمَش پرسش كي آرد ما هم از در سر بـرون

 

گفــت نايد دَر، تو مي شو دربــدر، گفتم به چشــم

 

گفــتمـــش رحـــم آيدش، بيند اگر اشــك مــرا؟

گفـت اگر خون باري آز ان چشم تر، گفــتم به چشم

 

بــــازگـــفتا چشـــم را بــربند و راه خــويش گيـر

 

ورنــه بي جـا مي رود خــونت هدر، گــفتم به چشم

 

شـــرح غــم را هر چـه گفتم بيـشتـر، كـمتر شنيد

گــفت اي پرگــوي، شو دور از نظر، گفــتم بـه چشم

 

گـــــاه رفـــتن بــا (جلالي) گــفت امـــا مـي توان

 

خـاك كـــويش را كني كحل بــــصر، گفتم به چـشم

(جلالی)
«نردبان کمال»

راز اَکمَلتُ لَکم را به جهان باید جست

در زمان بندی ادیانش نشان باید جست

 

نردبانی ست تکامل به سوی بام کمال

 

آخرین پله در این دور و زمان باید جست

 

شرح اَکمَلتُ لَکم دینُکُم از عارف دین

از ضمیر وی و در حد توان باید جست

 

مخزن گنج کمالات بود سینه او

 

در دل و سینه او گمج نهان باید جست

 

شرع اسلام ره امن و امانست و نجات

رستگاری طلبد هرکه، در آن باید جست

 

این خم و راست شدن راه مسلمانی نیست

 

نور ایمان به درون دل و جان باید جست

 

عمر، هشدار (جلالی) که نمی گردد باز

باز ناآمدنش ، زآب روان باید جست

(جلالی)
«چشم اشک آلود»

اشک باشد در دیده گردد، خواب نیست

روی شب افتاده رنگ زرد ما ، مهتاب نیست

 

سرخی صورت نشان ضریه سیلی بُوَد

 

خورده بس بر گونه از غم، از شراب ناب نیست

 

در دیار ما کسی از ما نمی گیرد سراغ

پرسش احوال ناکامان در اینجا بابا نیست

 

از جوانی نیست در دور شباب از ما نشان

 

گر نشانی هست جز عکس درون قاب نیست

 

پیچ و تاب زلف را بر شانه می بینم به خواب

گاه بیداری به وصفش در بیانم تاب نیست

 

گرجه از نیرنگ و نامردی سیاوش کشته شد

 

درد جانسوزش به قدر کشتن سهراب نیست

 

خاک بر سر، باد در کف، آتش اندر دل، ولی

هیچ یک در چشم اشک آلود ما چون آب نیست

 

صید مهرویان (جلالی) نیست کار این و آن

 

داستان تور ماهیگیری و قلّاب نیست

(جلالی)

یک دیدگاه

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *