Menu

عقل معاش

28-عقلِ-معاش

بشنو از این قصّه گوی کمترین

داشتانی را ز ملاّ نصرِ دین

داستانی عبرت آموز و شگرف

خنده دار و گریه آور حرف حرف

از جنابِ! او حکایت کرده اند

این چنین بر ما روایت کرده اند:

حضرتش! ولخرج و روزی تنگ بود

مرکب عقل معاشش لنگ بود

علت و معلول را ناکرده فهم

پیروی می کرد از پندار و وهم

روزی از اِسراف و بسیاریِ بَرج

اختلافی یافت اندر دخل و خرج

تا گره بگشاید از این مُشکلش

راه حلّی یافت ذاتِ عاقلش

مادّه گاوی داشت ملاّ و خری

لَنگ این و آن زبون از لاغری

فکر کرد و گفت روزی با زنش

گاو را باید کنیم آبستنش

تا در آید بچه از زِهدان او

شیر بیرون آید از پستان او

شیر او را می فروشیم آن زمان

دخلِ ما افزون شود از خرجمان

همسرش گفت ای تو با دولت قرین

آری آری فکر نیکویی ست این

پس بشد ملّا سوار آن الاغ

همرهش گاوِ مهار اندر دماغ

کرد طی ره تا به یک وادی رسید

تا به میدان گاه آبادی رسید

اهل آبادی به گردش حلقه وار

حال او پرسان و وضع کار و بار

چون به فکر و نیّتش ره یافتند

هم ورا نادان و ابله یافتند

ز آن میان گفتا جوانی گاودار

خر ستانم از تو بهر مُزدِ کار

قیمت این کار یک خر می شود

چونکه گاوم سست و لاغر می شود

کرد آن دم شرط را ملّا قبول

شد مهیّای عمل گاوِ عجول

گاوِنر بر عکس گاو ماده بود

چاق و فربه بهر کار آماده بود

جست از جا طرفةالعین آن رشید

جفت لاغر را به زیر خود کشید

ضربه ای زد لیک آن دم از شتاب

اشتباهی رفت و شد کارش خراب!

گفت ملّا: این خروس بی محل

سخت بی جا خواند و باطل شد عمل

تا شناسد راه اصلی را ز چاه

عضو اصلی را هدایت کن به راه

در جوابش مالک آن گاو نر

اعتراضی کرد با صد شور و شر

گفت بهر گاو من این کار شد

او کمر جنباند و بارش بار شد

گر مُصِّری باز بر تکرار آن

یک الاغ دیگرم ده ای جوان

گاو ملّا هم ز وزن گاوِ نر

خفت روی خاک از درد کمر

دید ملّا نیست حیوان سر دماغ

هم ندارد تا دهد دیگر الاغ

قصد رجعت کرد با قلبی پریش

دوستی را دید اندر راه خویش

دوستش گفتا که ای ملّا کجا؟

او هم این سان داد شرح ماجرا:

گاو من یک … و من هم یک الاغ

بوده مدیون رفته دادیم ، الفراغ

آنچه را در ذمّه خود داشتیم

داده کار از پیش پا برداشتیم

حال هر یک با فراغت می رویم

تا که سر بر بستر راحت نهیم

یزد ۱۳۶۷/۵/۱۰

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *