Menu

اوزان اصلی و بحور عروضی سالم

اوزان-اصلی-و-بحور-عروضی-سالم


اوزان و بحور عروض در حال حاضر و بطور خلاصه چنين است:
۱- بحر متقارب سالم
۲- بحر رمل سالم
۳- بحر رجز سالم
۴- بحر متدارك سالم
۵- بحر هَزَج سالم
۶- بحر كامل سالم
۷- بحر وافر سالم
۱- بحر متقارب: بحر متقارب را در اصطلاح به نام بحر متقارب مثّمن سالم مي نامند و آن بدين معناست كه اين بحر از ۸ بار فعولن (چهاربار در مصراع اول و چهاربار در مصراع دوّم) تشكيل شده است.
مانند بيت زير:

ز شرم رُخَتْ لاله را داغ بر دل
ز رَشكِ قدت سرو را پاي در گل

۲- بحر رَمل: يا بحر رمل مثّمن سالم از ۸بار فاعلاتن در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:

بار­اِلها چاره­اي كن سخت در چنگش اسيرم
باز زاَبرويِ كمان و نوكِ مژگان زد به تيرم

۳- بحر رجز: يا بحر رجز مثّمن سالم از ۸بار مستفعلن در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:
جُرمي ندارم بيش از اين كز جان وفا دارم تو را
ور قصد آزارم كني هرگز نيازارم تو را
۴- بحر متدارك: يا بحر متدارك مثّمن سالم از ۸بار فاعلن در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:

من نه خود مي ­روم او مرا مي­كَشَدْ
كاهِ سرگشته را كهربا مي­ كَشَدْ

۵- بحر هَزجْ: يا بحر هَزجْ مثّمن سالم از ۸بار مفاعيلن در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:

زهي دل برده از گُل لاله رويت به رعنایي
شده ديوانه زنجير زلفت عقل رسوایي

۶- بحر كامل: يا بحر كامل مثّمن سالم از ۸ بار تكرار متفاعلن در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:

به كجا روم كه ز كوي خود قدمي به حيله فراكشم
كه مگر دمي به هواي دل نفسي زكينه جدا كشم

 

۷- بحر وافر: يا بحر وافر مثّمن سالم از تكرار هشت بار متفاعِلَتُنْ در يك بيت تشكيل مي شود مانند بيت زير:

به كجا روم كه ز كوي خود قدمي به حيله فراكشم
كه مگر دمي به هواي دل نفسي زكينه جدا كشم

بايد دانست كه اشعار فارسي تنها در اين هفت بحر كه به بحور سالم مشهورند خلاصه نمي شود بلكه با تغيير در هجاي آخر هر بيت اوزان ديگري پديد مي آيند و اوزان فرعي را مي سازند. بنابراين بايد گفت كه اوزان اشعار فارسي به دو دسته اوزان اصلي و اوزان فرعي تقسيم مي شوند.

یک دیدگاه

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *